Senyoraj ve Enflasyonun Refah Maliyeti: Türkiye Için Bir Uygulama

Abstract

Bu çalışmanın amacı hükümetlerin para basarak elde ettikleri senyoraj geliri ile bu ve buna benzer nedenlerle yükselen enflasyonun neden olduğu refah maliyetinin Türkiye ekonomisi için hesaplanmasıdır.

Hesaplamalar, ocak 1987 ile aralık arasında ve 132 aylık gözlemi içeren inceleme döneminde, paranın da yer aldığı bir fayda fonksiyonunu maksimize etmeye çalışan temsili bireylerden oluşan bir model yardımıyla yapılmıştır.

Ayrıca, enflasyonun refah maliyetinin aynı zamanda para balasları ile tüketim harcamaları arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını ima etmesi nedeniyle, böyle bir ilişkin olup olmadığı test edilmiştir. Bunun için, çeşitli parasal büyükler ile tüketim harcamaları zaman serilerinin birim kök testleri ve gene aynı parasal büyüklükler ile tüketim harcamaları arasında eşbütünleşme testleri yapılmıştır.

Çalışmada başlıca şu sonuçlara ulaşılmıştır. Senyoraj gelirlerinin reel gayri safi yurt içi hasılaya oranı, aylık ortalama 0.00252 olarak bulunmuştur. Bu oran, parasal taban kullanılarak yapılan klasik senyoraj hesaplaması ile elde edilen 0.0333'ten oldukça düşüktür. Senyoraj ile enflasyon oranı ile arasında belli bir sistematik ilişki gözlemlenememiş ; bu iki değişken arasında bir Laffer Eğrisi ilişkisinin de olmadığı sonucuna varılmıştır. Aylık ortalama 0.0554 olarak bulunan enflasyonun refah kaybı ile enflasyon oranı arasında ise, önemli dönemlerdeki değişmeler ortak özellikler olarak gözlemlenmiştir.

Çeşitli zaman serisi teknikleri kullanılarak yapılan testler sonucunda, tüketim harcamaları ile sadece M1 para arzı arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir.

Alternate abstract:

This dissertation aims to determine the magnitude of the seigniorage revenue created by printing money and to calculate welfare cost inflation that arises as a result of inflationary deficit financing policies for Turkish economy.

It empirically investigates a Sidrauski-type model in which representative agents try to maximize their utility functions that include money asa variable. The calculations are done by using monthly data for the period of January 1987 to December 1997.

In addition, due to the fact that the welfare cost of inflation might imply that there is long term relationship between consumption expenditures and money balances, we examined whether that kind of relationship exists or not. To do so, we tested unit roots and cointegration equations of the consumption expenditures and different monetary aggregates.

The results of this study are as follows. The ratio of monthly seigniorage revenues to reel gross domestic product is 0.252 percent which is well below 3.33 percent, the seigniorage ratio calculated with using an ordinary equation. A finding is that in Turkey, there is no systematic relationship between seigniorage and inflation. lt is also observed that there is no Laffer Curve relationship between the same variables. The welfare cost of inflation is found out to be 5.54 percent of GDP and an increasing function of inflation rate at the beginning of the period observed whereas continuously decreasing throughout the rest of the period.

It is also found out that as a combined outcome of the different tests we used, a long term relationship between reel per capita consumption expenditures and reel per capita M1 money supply is statistically significant.