Suğla Gölü (Seydişehir, Konya) Çökellerinin Sedimantolojik ve Palinolojik Incelemesi; Göller Bölgesi Kuvaterner Paleocoğrafyasının Gelişimi

Abstract

Suğla Gölü, Konya kapalı drenaj havzasının Toroslardaki parçasıdır ve Beyşehir Gölü suları buraya ulaştıktan sonra Çarşamba Boğazını geçerek Çumra ovasına ulaşır. Beyşehir ve Suğla gölleri, KB-GD yönünde uzanan Neojen-Kuvaterner yaşlı tortul havzasının iki ucundaki depolanma yerleridir. Bu havzanın ve dolayısıyla göl çukurlarının oluşumunda tektonizma ile birlikte karstlaşma da etkilidir. Havza dolgusu altta kırıntılı, üstte karbonatlı tortullardan kurulu olup, güney kesimlerde Erenler volkanizmasının ürünleri ile yanal geçişlidir. Göller ve gölsel depolanma bu dolgu üzerinde meydana gelmiştir. Güncel Suğla Gölü 2002'den bu yana çevresi duvarla örülerek sulama barajı inşa edilmiştir. Beyşehir-Suğla havzasının ve Suğla Gölü çevresinin Kuvaterner'deki gelişimini ortaya koymak için eski göl düzlüğünde 34,7 m, 5,4 m ve 68,2 m uzunluklarında üç adet karotlu sondaj yapılarak elde edilen tortullar incelenmiştir. Kesilen tortul istif kil-çamur ve kumlu silt seviyelerinin ardışıklığı şeklindedir. 14C tarihlemesi bu istifin GÖ 10700 ile 40800 yıl arasında depolandığını göstermektedir. Kırıntılılarda ortalama tane boyu 10-40 µm, depolanma hızı 1-13 mm/yıl arasındadır. Mineralojik bileşim drenaj alanının kayaç çeşitliliğini yansıtır. Ostrakod incelemeleri, gölün her zaman tatlı sulu, zaman zaman bataklık haline aldığını gösterir. Duraylı izotoplar ve jeokimyasal analiz sonuçları, Geç Pleistosen-Holosen aralığında bu bölgede yağışlı ve kurak iklim dönemlerinin egemen olduğunu göstermekledir ancak iklim döngülerinin zaman aralıkları belirlenememiştir. Killi ve siltli seviyelerindeki kalınlık farkları iklim döngülerinin belirli bir düzende olmadığını ortaya koyar. Tortul çeşitliliği ve bileşimi, göldeki depolanmanın açık drenaj sisteminde, Çarşamba Boğazı açılımından sonra olduğunu işaret eder. Çarşamba Boğazı ve göl topografyası ile göldeki dolgu kalınlığının karşılaştırması, karstik çökmenin Geç Pleistosen'de de devam ettiği sonucunu vermektedir.

Alternate abstract:

Lake Suğla is a part of Konya closed drainage basin. After the waters of Lake Beyşehir enter Lake Suğla, they pass through the Çarşamba Channel and arrive at the Çumra plain. Beyşehir and Suğla lakes are depositional areas at both ends of a Neogene-Quaternary sedimentary basin extending in NW-SE direction. Tectonism along with karstification is effective in the formation of this basin and accordingly the lakes. The basin filling consists of clastics at the bottom and carbonate sediments at the top, and is laterally transitional with the products of Erenler volcanism in the southern part. Lakes and lacustrine sediments were deposited above these products. Since 2002, the perimeter of current Suğla Lake has been encircled by walls to build an irrigation dam. Three boreholes with 34.7 m, 5.4 m and 68.2 m length were drilled on the former lake plain to reveal Quaternary development of the Beyşehir-Suğla sedimentary basin and hence, the Suğla Lake and surroundings. The sedimentary succession beneath the former lake plain is composed of clay-mud and sandy silt intercalations. 14C dating shows that this succession was deposited between 10,700 BP and 40,800 BP. The average grain size of clastic sediments is 10-40 µm, and the depositional rate is between 1-13 mm/year. Mineralogical composition reflects the rock diversity of the drainage area. Ostracod studies indicate that the lake was a fresh water body at all times but transformed into a bog environment on occasion. Stable isotope and geochemical analysis results show that both arid and wet periods were dominant in the region in Late Pleistocene-Holocene time; however, the time interval of climatic cycles could not be determined. Thickness variations between clay and silt levels reveal that the climatic cycles are not in a certain order. Sedimentary diversity and composition indicate the sediments in the lake accumulated in an open drainage system, after the development of Çarşamba Channel. Comparison of Çarşamba Channel and lake topography with sedimentary thickness in the lake reveals that karstic depression continued in Late Pleistocene time.