Efekti Brzine Izvođenja i ŠIrine Mete na Ostvarenu Preciznost Šuta u Fudbalu

Abstract

Udarac po lopti prednjim dijelom stopala predstavlja jedan od najzastupljenijih tehničkih elemenata u fudbalu, i sa aspekta ispoljavanja brzine i preciznosti šutnute lopte predstavlja jedan od najefikasnijh udaraca u fudbalu. U naučnoj literaturi, izvođenje ovog udarca naziva se instep udarac što je opšte prihvaćen termin pod kojim se podrazumijeva izvođenje ovog tehničkog elementa. Analizirajući adekvatnu literaturu postavljeni su temelji istraživanja, koji su se u određenoj mjeri naslanjali na rezultate dosadašnjih istraživanja, a isto tako bazirali se na nekim bazičnim teorijama iz motorne kontrole. Generalno, problem istraživanja u okviru ove doktorske disertacije je odnos brzine izvođenja i ostvarene preciznosti šutnute lopte pri različitim modalitetima izvođenja jednog od najzastupljenijeg tehničkog elementa u fudbalu - instepudarca.

Generalni cilj istraživanja je predstavljao ispitivanje brzine izvođenja šuta u fudbalu i ispoljene preciznosti u zavisnosti od instrukcija koje se zadaju ispitanicima, veličine mete u koju se gađa i primijenjenog trenažnog modela. Ostvarena preciznost je procjenjivana preko srednje radijalne greške (SRG), centriodne radijalne greške (CRG) i bivarijantne varijabilne greške (BVG) koje predstavljaju izmjerene prostorne greške u dvodimenzionalnom koordinatnom sistemu, kao i preko grešaka koje prate odstupanja pogodaka u jednoj dimenziji, tj. po horizontalnoj (X) i vertikalnoj osi(Y). Brzina šuta je analizirana preko relativnih (Vrel) i apsolutnih vrijednosti (V). Saglasno postavljenim ciljevima istraživanja izvedena su tri eksperimenta. Prvim eksperimentom se utvrđivalo da li postoji efekat faktora veličina mete i faktora instrukcijana varijable za procjenu brzine i preciznosti šuta. Uzorak za ovaj eksperiment su činila 33 ispitanika, muškog pola, prosječnog uzrasta 15 godina (+/- 0,9), prosječne visine 168,5 cm (+/- 7,2) i prosječne težine 55,5 kg (+/- 5,5). Drugim eksperimentom se ispitivao efekat faktora instrukcija za gradiranje brzine izvođenja udaraca na odgovarajuće varijable za procjenu brzine i preciznosti. U ovome istraživanju je učestvovalo 13 ispitanika, muškog pola i prosječnog uzrasta od 15 godina (+/- 1,6), visine 180,4 cm (+/- 5,1) i težine 70,3 kg (+/- 5,8). Trećim eksperimentom se izvršila procjena efekata trenažnog programa za razvoj brzine udarca (eksperimentalna grupa za brzinu) i trenažnog programa za razvoj preciznosti (eksperimentalna grupa za preciznost) na varijable za procjenu brzine i preciznosti šutnute lopte. U istraživanju je učestvovalo 26 ispitanika, muškog pola, prosječnog uzrasta 15 godina (+/- 0,8), prosječne visine 168 cm (+/- 7,7) i prosječne težine 55,1 kg (+/- 7,5).

Glavni nalaz prvog eksperimenta je da faktor instrukcijau većoj mjeri utiče na varijable brzine i preciznosti nego li faktor veličina mete. Faktor veličina mete ima uticaj na konzistentnost pogodaka (BVG), dok faktor instrukcija utiče na varijable brzine (V, Vrel), određene varijable preciznosti (SRG, X) i konzistentnosti (BVG). Dobijeni rezultati drugog eksperimenta ukazuju da faktor instrukcija za gradiranje brzine ima značajan uticaj na varijable SRG i BVG. Analizirajući rezultate ispoljene brzine i preciznosti uočava se da su najprecizniji udarci (mjereni preko SRG) ostvareni pri brzinam lopte od 74,48%, dok su najkonzistentniji udarci (mjereni preko BVG) ostvareni pri brzinama lopte od 61,22% od maksimalne. Glavni nalazi trećeg eksperimenta su da posebno formirani trenažni programi za razvoj brzine, odnosno za razvoj preciznosti, nijesu imali očekivani specifični uticaj na eksperimentalne grupe, ali je uočeno da je došlo do promjene vrijednosti varijabli brzine i preciznost izvođenja na finalnom u poređenju sa inicijalnim mjerenjem, generalno kod svih eksperimentalnih grupa. Drugim riječima, ispitanici su na finalnom mjerenju ostvarili pogotke sa manjim greškama bez obzira na trenažni program koji su sprovodili, pa se može reći da je neka opšta trenažna obuka instep udarca imala efekat na unapređenje preciznosti ispitanika. Takođe, uočeno je da ovo povećanje preciznosti prati smanjenje brzine leta lopte. Imajući u vidu značaj brzine izvođenja udarca, zaključuje se da ostvareno poboljšanje preciznosti praćeno smanjenjem brzine izvođenja u potpunosti ne doprinosi sveukupnom poboljšanju kvaliteta instep udarca.

Alternate abstract:

Kicking a ball with the upper part of a foot is one of the most frequent elements in football, and also, it is one of the most efficient kicks in terms of speed and accuracy of a kick. This type of kicking is referred to as instep kick in scientific literature, the term generally accepted explaining how to perform this technical element. The foundations of a research areplaced; they rely to a certain extent onto results of the ongoing research, as well as onto some basic motor control theories. Generally speaking, the research carried out in this doctoral thesis is problematic in terms of a relation between the speed of performance and actual accuracy of a kick under different modules for performance of one of the most frequent technical football elements – instepkick.

The general objective of the research is to test the speed of kicking the ball and actual accuracy, depending on instructions given to respondents, size of a target that is being hit and the applied training model. The actual accuracy is estimated based on the mean radial error (SRE), the mean centroid error (CRG) and the bivariate variable error (BVG) which represent measured spatial errors within a two-dimensional coordinate system, as well as based on errors which follow kicking deviations in one-dimension, i.e. by horizontal (X) and vertical (Y) axis. Speed of a kick was analysed based on relative (Vrel) and absolute (V) values. The three experiments were conducted according to set objectives. The first experiment had to identify the presence of the factor target size and the factor instructiononto variables for evaluation of kicking speed and accuracy. There were 33 male respondents in the sample of the average 15 years of age (+/- 0.9), the average height of 168.5 cm (+/- 7.2) and the average weight of 55.5 kg (+/- 5.5). The second experiment was to test the effect of the factor instruction for grading the speed of kicking onto adequate variables for evaluation of kicking speed and accuracy. 13 male respondents participated in this research, of the average 15 years of age (+/- 1.6), the average height of 180.4 cm (+/- 5.1) and the average weight of 70.3 kg (+/- 5.8).

According to the key finding obtained from the first experiment, the factor instruction impacts variables of the speed and accuracy to a greater extent than the factor target size. The factor target size impacts the consistency of a goal (BVG) and the factor instruction impacts the speed variables(V, Vrel),certain accuracy variables (SRG, X) and the consistency (BVG). The results obtained from the second experiment indicate that the factor instruction for grading the speed impacts significantly variables SRG and BVG. According to the analysis of results of the actual speed and accuracy, the most accurate kicks (measured via SRG) were achieved at the ball speed of 74.48%, and the most consistent kicks (measured via BVG) were achieved at the ball speed of 61.22% of the maximum speed. According to the key finding of the third experiment, training programs for speed development were developed separately, i.e. training programs for development of accuracy did not result in expected specific impact onto experimental groups; however, generally speaking, for all experimental groups variable values of the speed and accuracy of performance were changed in the final measurement compared to the initial one. In other words, respondents included in the final measurement generated kicks of less error irrespective of the training program that was carried out, and it can be said that the general training of instep kicks impacted improvement of accuracy of respondents. Furthermore, this increase in accuracy goes along with reduction of speed of the ball flight. Having in mind importance of the speed of performance of a kick, it can be concluded that the actual improvement in accuracy, followed by reduction in the speed of performance, does not fully contribute to the entire improvement of the instep kick quality.