Övladı Autizm Spektr Pozuntusu Olan Valideynlərin Həyat Keyfiyyətinin Təhlili

Abstract

Bu hissədə mövzunun aktuallığı,problemin öyrənilmə dərəcəsi,tədqiqatın obyekti və predmeti,tədqiqatın məqsədi və vəzifələri,irəli sürülən hipotezlər,tədqiqatın elmi əhəmiyyəti,tədqiqat zamanı istifadə olunan metodlar,tədqiqatın strukturu yer almışdır. Mövzunun aktuallığı. Dünyada eləcə də Azərbaycanda son dövrün ən vacib mövzularından biri Autizm spektr pozuntularıdır. Bu istiqamətdə istər maarifləndirmə,istərsə də tədqiqatlar günü-gündən artır və tələbat halına keçir. Unutmaq olmaz ki,illər keçdikcə ASP diaqnozu ilə daha tez-tez qarşılaşırıq. Dünya əhalisinin 1 %-də ASP diaqnozu görülür. Tədqiqatçıların əsas diqqəti məhz bu istiqamətdədir. ASP diaqnozunun dünya əhalisində rast gəlmə tezliyinin aşağı endirilməsi qarşıya qoyulan məqsədlərdən biri hesab olunur. Yayılmış inkişaf pozuntuları və ya ASP erkən uşaqlıq dövründən başlayan,sosial bacarıqlarında,dil inkişafında və davranış sahəsində uyğun inkişafı olmayan bir pozuntudur. ASP-duyğusal və sosial münasibətlərdə digər insanlara nisbətən daha məhdud olur. Nitqin inkişafında gecikmə olduğu üçün istər verbal istərsə də qeyri-verbal ünsiyyətdə pozuntu görülür. Bununla yanaşı təkrarlanan davranış stereotipləri ilə də qarşılaşırıq. Bir zamanlar diaqnoz olaraq Asperger sindromu,Autizm,Rett sindromu və s.qoyulurdusa 2013-cü ildən bəri “Autizm Spektr Pozuntusu” diaqnozu qoyulmağa başlanıldı. Buna səbəb olaraq diaqnoz eyni olmuş olsa belə hər bir uşaqda müəyyən fərqliliklər rast gəlinirdi və nəticə etibarilə alimlər bir standartlaşmanın qəti olaraq əleyhinə idilər.(59) Üç sahədə pozulma ilə ASP xarakterizə olunur.Beləliklə üç əsas əlamət diqqət mərkəzindədir: 1.Sosial ünsiyyətdə defisit; 2.Nitq inkişafının ləngiməsi; 3.Məhdud maraq dairəsi və təkrarlanan davranışlar. Sosial ünsiyyətdə defisit: Belə olan halda:1. Uşaq öz yaşıdları ilə ünsiyyətə girməkdən yayınar;2.Fərqli jestlər və mimiklərdən istifadə edər; 3. Ətrafda baş verən hadisələr və insanlara qarşı laqeyd,yad münasibət bəsləyər;4.Göz kontaktına girməkdən yayınar;5.Sosial ünsiyyətdə nəzərə çarpacaq qədər geriləmə və pozulma halları olur;6.Sosial münasibətlər formalaşdırmaqda və qoruyub saxlanılmasında çətinlik olur.

Abstract (AI English translation)

Information popover about translation disclaimer

In this part, the relevance of the topic, the degree of study of the problem, the object and subject of the research, the purpose and tasks of the research, the proposed hypotheses, the scientific importance of the research, the methods used during the research, and the structure of the research are included. The actuality of the subject. Autism spectrum disorders are one of the most important topics of recent times in the world as well as in Azerbaijan. Both education and research in this direction are increasing day by day and becoming a demand. It should not be forgotten that over the years, we encounter the diagnosis of ASP more often. ASP is diagnosed in 1% of the world's population. The main focus of researchers is in this direction. One of the goals is to reduce the incidence of ASP diagnosis in the world population. Pervasive developmental disorder, or ASP, is a disorder that begins in early childhood and is characterized by inadequate development of social skills, language development, and behavior. ASP is more limited in emotional and social relationships than other people. Due to the delay in the development of speech, there is a violation in both verbal and non-verbal communication. At the same time, we also encounter repetitive behavioral stereotypes. Once Asperger's syndrome, Autism, Rett's syndrome, etc. were used as diagnoses, since 2013, "Autism Spectrum Disorder" has been diagnosed. Because of this, even if the diagnosis was the same, there were certain differences in each child, and as a result, scientists were strongly against a standardization. 2. Delay in speech development; 3. Limited interest and repetitive behaviors. Deficit in social communication: In this case:1. The child avoids communicating with peers; 2. Uses different gestures and facial expressions; 3. Has an indifferent, alien attitude towards the events and people around him; 4. Avoids making eye contact; 5. There are noticeable delays and disruptions in social communication; 6. There is difficulty in forming and maintaining social relationships.