Türki̇ye’de bulunan mevduat bankalarinin kârliliğini etki̇leyen temel faktörler üzeri̇ne bi̇r uygulama: Panel regresyon anali̇zi̇

Abstract

Çalışmada, Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren 13 mevduat bankasına ait 2003-Q1 ile 2019-Q4 dönemlerini içeren finansal veriler kullanılmıştır. Bankaların kârlılığına etkisi olduğu düşünülen içsel ve dışsal unsurların kârlılık üzerindeki etkisi panel regresyon analizi ile incelenmiştir. Banka içsel değişkenlerine ilişkin finansal tablolar TBB bilançolarından, çalışmanın dışsal değişkenleri olan gayri safi yurtiçi hasıla artış oranları ve dolar kuru TCMB’den ve enflasyon artış oranları ise TÜİK’ten temin edilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkenleri, bir başka söylemle kârlılığın temel belirleyicileri; aktif kârlılık, öz sermayenin kârlılığı ve net faiz marjıdır. Analiz sonuçlarına göre, faiz dışı gelirlerin toplam aktiflere oranı, toplam kredilerin toplam aktiflere oranı, enflasyon artış oranı ve sermaye oranı, aktif kârlılığı pozitif ve anlamlı olarak etkilemiş, dolar kuru değişkeni ise aktif kârlılığı negatif ve anlamlı olarak etkilemiştir. Gayri safi yurtiçi hasıla, toplam mevduatın toplam aktiflere oranı ve toplam karşılığın toplam kredilere oranı bağımsız değişkenlerinin ise aktif kârlılığa etkisi anlamsız çıkmıştır. Faiz dışı gelirlerin toplam aktiflere oranı ve enflasyon artış oranının öz sermaye kârlılığını anlamlı ve pozitif bir şekilde etklediği, dolar kuru değişkenin ise öz sermaye kârlılığını anlamlı ve negatif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Toplam kredilerin toplam aktiflere oranı, gayri safi yurtiçi hasıla, sermaye oranı, toplam mevduatın toplam aktiflere oranı ve toplam karşılığın toplam aktiflere oranı bağımsız değişkenlerinin ise öz sermaye kârlılığı üzerindeki etkileri anlamsız çıkmıştır. Faiz dışı gelirlerin toplam aktiflere oranı, toplam kredilerin toplam aktiflere oranı, enflasyon artış oranı, gayri safi yurtiçi hasıla ve sermaye oranı değişkenlerinin net faiz marjını anlamlı ve poz itif etkilediği, dolar kuru değişkeninin ise anlamlı ve negatif etkilediği görülmüştür. Toplam mevduatın toplam aktiflere oranı ve toplam karşılığın toplam aktiflere oranı bağımsız değişkenlerinin ise net faiz marjı üzerinde anlamlı çıkmayan etkileri olmuştur. 

Alternate abstract:

In the study, the financial data of 13 deposit banks operating in the Turkish banking sector covering the 2003-Q1 and 2019-Q4 periods were used. The effect of internal and external factors, which are thought to have an effect on the profitability of banks, on profitability was examined by panel regression analysis. The financial statements regarding the internal variables of the bank were obtained from the TBB balance sheets, the external variables of the study, the gross domestic product increase rates and the dollar rate were obtained from the TCMB, the inflation rate was obtained from the TUIK. The dependent variables of the study, in other words, the main determinants of profitability; return on assets, return on equity and net interest margin. According to the results of the analysis, the ratio of non-interest incomes to total assets, the ratio of total loans to total assets, inflation rate and capital ratio positively and significantly affected the return on assets, while the dollar exchange rate variable affected the return on assets negatively and significantly. The effects of the independent variables of gross domestic product, the ratio of total deposits to total assets and the ratio of total reserves to total loans on return on assets were found to be insignificant. It was concluded that the ratio of non-interest incomes to total assets and the rate of increase in inflation significantly and positively affected the return on equity, while the dollar exchange rate variable affected the return on equity significantly and negatively. The effects of the independent variables of the ratio of total loans to total assets, gross domestic product, capital ratio, the ratio of total deposits to total assets and the ratio of total reserves to total assets on return on equity were found to be insignificant. It has been observed that the ratio of non-interest incomes to total assets, the ratio of total loans to total assets, inflation rate, gross domestic product and capital ratio variables affect the net interest margin significantly and positively, while the dollar exchange rate variable has a significant and negative effect. The independent variables of the ratio of total deposits to total assets and the ratio of total reserves to total assets had insignificant effects on the net interest margin.