Türk hukukunda bireysel emeklilik sisteminin vergilendirilmesi

Abstract

İnsanlık. tarih bovunca maruz kaldığı çeşitli riskler nedeniyle bazı tehditlerle karşı karşıya kalmıştır. Doğal afetler, meslek kazaları vb. riskler yanında yaşlılık, maruz kalman risk türlerinden bazılaridır. Özellikle yaşlılık, çalışma gücüne sahip olanların bu gücü kaybettikleri dönemlerde kendini hissettirmektedir. Yaşlanan kesimin yaşadığı en önemli sorun ise, gelir kaybıdır. Yaşanan bu gelir kaybı, sosyal güvenlik sistemi kapsamında devlet tarafindan sumulan sosyal güvence ile giderilmeye çalışılmaktadır. Sağlanan güvencenin tamamlayıcısı ise özel emeklilik sigortalarıdır. Özel emeklilik sigortaları günümüzde bireysel emeklilik sistemi adıyla anılmaktadır. Bireysel emeklilik sisteminde katılımcılar, kendi adlarına açılan hesaplara birikimlerini aktarmakta, oluşan tasarruflar yatırıma yönlendirilmekte ve elde edilen yatırım gelirleri yine bu hesaplarda takip edilmektedir. Bu sayede katılımcılar, yaşlılık dönemleri için kendilerine ek gelir sağlayacak bir fon oluşturmaktadırlar. Mevzuatta hükmolhunan koşullara uygun şekilde emeklilik yıllarına erişen katılımcılar, tasarrufları toplu olarak talep etmekte ya da emeklilik ödeneği hak etmektedir.

Türk bireysel emeklilik sistemi her kesimden katılımcıya gönüllülük esasıma göre katılma imkânı tanımaktadır. I Ocak 2017'den itibaren zorunlu bireysel emeklilik sistemi de uygulanmaya başlanacaktır. Katılımcılar en az on yıl sisteme prim ödemek ve elli altı yaşına erişmek koşuluyla sistemden emekli olmaktadır. Katılımcıların sistemden emekli olmaksızın, tasarruflarını toplu olarak çekmelerine de izin verilmektedir. Böylesi bir durumda katılımcılar, devlet tarafından sağlanan ve sistemin teşvikini amaçlayan desteklerden sımırlı oranlarda yararlanacaklardır. Bu teşviklerden en önemlisi devlet katkısıdır. Devlet katkı oranı sisteme ödenen katkı tutarlarının %25'i kadardır.

Sisteme katılımcılar tarafından ödenen katkı payları vergiden müstesnadır. un nedeni katkı paylarının vergi sonrası gelirden ödenmesidir. Aynı şekilde kimlerin yatırıma yönlendirilmesi nedeniyle elde edilen getiriler üzerinden de vergi aplanmamaktadır. Vergi, ancak sistemden ayrılma ya da emekli olma hallerinde ece elde edilen yaturım getirileri üzerinden tarh edilmektedir. Bu haliyle sistem af-Muaf-Vergi modeline göre işletilmektedir. gilendirilmesi özellikle sistemde kalmayı teşvik eder niteliktedir. Bumun yanında n ya da malul kalma hallerinde de özel hiükümler uygulanmaktadır. Devlet destekleri ve sistemin

Bireysel emeklilik sisteminde var olan başlıca aktörler; Hazine Müsteşarlığı, naye Piyasası Kurulu, Maliye Bakanığı Gelir ldaresi Başkanlığı, Emeklilik Gözetim kezi Anonim Şirketi, Takasbank, bireysel emeklilik şirketleri ve aracıları, emeklilik arı ve katılımcılardır. Sistemde yer alan aktörler elde ettikleri gelirler yöninden gi mevzuatının çeşitli hükümlerine göre ya vergilendirilmekte ya da gelirleri vergi bırakılmaktadır. Bu çalışmada sıstemde hızmet ifa eden ya da hızmelten arlananların vergi kamunları karşısındaki durumları detaylı bir biçimde ele mışır. Sisteme yönelik vergi uygulamalarının dünti ve buginti ayrı ayrı ele arak, geçmiş sorunlar bu sorunlara yönelik getirilmiş çözüm önerileri, mevcut mlar ve bu sorumlara dünya uygulamalarından örnekler yardımıyla öneriler rilmiştir. Çalışma, nitel yöntemle hazırlanmış olup, döküman analiz tekniğiyle ler/bilgiler toplanmıştır. Geniş bir literatür taraması yapılarak mevcut durum analiz miş, sorunlar tespit edilmiş ve çeşitli ülkelerde yer alan uygulama örnekleri ile Fim önerileri getirilmiştir.

Alternate abstract:

Throughout history, humanity has faced certain threats because of various risks. Besides natural disasters and occupational accidents, elderliness is one of these risks. Especially elderliness becomes evident during the periods when the ones who have capacity to work lose their performance. The most important problem confronting the aging class is revemie loss. This revemue loss is tried to be compensated through the social security offered by the state witkin the social security system. In this respect, private pension system is the supplementary to this security. Today, private retirement insurance is called private pension system. Participants of the private pension system transfer their savings to the accounts opened on their behalf, and these savings are directed to the investment and again the profits of these savings are pursued on the related accounts. By this means, participants have pool accounts which provide them with a side income for their old age. Paricipants, who reach the retirement span legally and according to conditions judged in the legislation, demand the full balance of the savings or earn pension allowance. Turkish private pension system provides participation opportunity to the people from all strata based on voluntariness.

From 1^st" Jamuary 2017, mandatory private pension system is going to be implemented. Participants retire from tihe system providing that they pay premium for minimum 10 years and reach age 56. Participants are allowed to draw full balance of their savings before the retirement. In such a case, participants benefit from the support, which is provided by the state and aim to encourage the system, but on a limited scale. The principal of these contributions is state contribution. State contribution rate is 25% of the total amount of money invested.

Contributions paid to the system by the participants are free of tax. The reason is that contributions are paid from the post tax income. Similarly, because the savings directed to the investment, tax is not calculated from the profits gained in this transaction. Tax is imposed only in case of withdrawing from the system or retirement and only on the basis of the investment profits. As it is, the system runs on the Exempt- Exempt-Tax Model. State contributions and the taxation of the system aim to encourage the participants to stay in the system. Besides, in case of death or becoming permanently disabled, special provisions are implemented.

Primary actors in the private pension system are Secretariat of Treasury, The Capital market Board, The Ministry of Finance Revenue Administration, Pension Monitoring Centre Incorporated Company, Takasbank, private pension companies and mediators, pension finds and participanis. The actors in the system are taxed in terms of the profits they gain, according to the cortain provisions of tax legislation, or their profits are exempted from tax. This study scrutinizes the status of the individuals who serve in the system or the beneficiary of the system considering the tax legislation, Addressing the taxation practices of the system in the past and today separately, the problems encountered in the past and the solutions offered- if any, were documented. The study also handles the current problems and offers solutions to these problems from the cases around the world. In the preseni qualtiattve sudy, the data was gathered according to the document analysis method. Reviewing an extensive literature, the current situation was analyzed, problems were ascertained and the suggestions were made regarding the practices in the various countries around the world.