Türkiye'de faiz politikasının yatırımlar üzerine etkisi : 1980-1988

Abstract

Bir ülkede, belirli bir dönemde ekonomide meydana gelen gelişmelerin değerlendirilmesinde, başlıca şu ölçüler kullanılır; üretim ve katma değer artışı, istihdam artışı, gelir dağılımındaki düzelme, enflasyonun önceden tanımlanan makul bir sınırın üzerine çıkmaması,dışa bagımlılığın azaltılması ve yatırımlardaki artış miktarı. Biz tezimizde, ülkemizde meydana gelen gelişmeleri değerlendirmek için yatırımlardaki artışı kullanacağız. Fakat bizim için önemli olan, bu dönemlerde meydana gelen yatırım artışının, uygulanan faiz polikikalarından ne düzeyde etkilendiği ve faiz politikalarının yatırımlar Üüzerinde etkisinin olup-olmadığıdır. Bu amaçla, faiz politikası, mevduat ve yatırımlar arasındaki ilişkiyi analiz edeceğiz. Bilindiği gibi, bir ülkedeki yatırım haçmi o ülke« nin kaynaklarıyla sınırlıdır. Bu konuda esas kaynak iç kaynak olmakla birlikte, iç kaynağı yetersiz bulunan gelişmekte olan ülkelerde, yatırımların artırılabilmesi için dış

kaynakla desteklenmesi gerekir. Bu amaçla halkı tasarrufa yöneltmek, tüketimi; bilhassa lüks tüketimi önlemek suretiyle, önce yoklukları ortadan kaldırmak, daha sonrada işletmeleri dış kaynak aramak zorunda bırakarak döviz girdilerini artırmaktır. Bunu gerçekleştirmede faiz politisı büyük bir role sahiptir. Ülkemizde 24 Ocak 1980 tarihinde uygulanmasına başlanan, daha sonra 1 Temmuz 1980 faiz kararnamesi ve 1 Mayıs döviz kurlarının her gün belirlenmesine ilişkin kararla desteklenen, tedbirler ve istikrar paketi uygulamaya “konulmuştur. Bu değişiklerle birlikte, 4 Haziran 1980 ve 1 Temmuz 1980 tarihinde alınan kararlarla adına serbest faiz politikası denilen, yeni bir faiz politikası uygulanmaya başlanmıştır. Bu nedenle tezimiz, büyük bir politika değişikliğinin olduğu 1980 yılını dikkate alarak,iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, 1980 yılına kadar uygulanmış olan güdümlü faiz politikasının, mevduat, kredi ve yatırım hacmi üzerine etkisi incelenmektedir. Bu amaçla korelasyon testi yapılarak. faiz politikasının, mevduat, kredi ve yatırım hacmi üzerine etkisi incelenmektedir. Ayrıca faiz politikasının uygulandığı dönemin özellikler dikkate alınmaktadır. İkinci bölüm ise, bizim tezimizin esas kısmını oluşturmakta, serbest faiz politikasının analizi 1980-1988 yıllarını kapsayan bir dönem için yapılmaktadır. Yine burada da faiz politikasının, mevduat, kredi ve yatırım hacmine etkisi korelasyon testi ile analiz edilmektedir. Fa- kat buradaki incelememiz, daha özele indirgenerek faiz politikasının, özel ve kamu sektörü üzerine etkisi ile tarım sanayi ve hizmet sektörüne etkisi uygulamanın yapıldığı dönemler için, nominal fiyatlar ve reel fiyatlar üzerinden analiz yapılmakta böylelikle, faiz politikasının yatırım talebine'etkisi analiz edilmektedir. Bunun yanında, yatırım “talebini gösteren diğer değişkenler ve ekonomide seçilmiş bazı değişkenler üzerine faiz politikasının etkisi incelenmektedir. Önemle belirtmek istediğimiz nokta, tezimiz 1980 sonrası kararların alınma nedenlerine belirli açılardan bakmakla birlikte, kararların gerekli olup-olmadığı konusunu tartışmamaktadır. Tezimize geçmeden önce burada, teoride faiz politikalarını ve “yatırımları kısaca belirtmenin, tezimizin temellerini daha sağlama oturtacağına inanıyoruz. Klâsik İktisat Teorisi'ne göre faiz, tasarrufun, diğer bir deyimle tüketimden kaçınmanın bir karşılığıdır. faiz haddi ile tasarruf miktarı arasında fonksiyonel bir bağlantı vardır. Klasik iktisatcılar faizintamamen reel nedenlere bağlı olduğuna inanmış ve faiz seviyesini tayin eden sermaye arz ve talebi ile tasarruf ve yatırımlardan meydana geldiğini belirtmişlerdir. Onlara göre, faiz haddi yükselince tasarruf miktarı artar, faiz haddi düşünce tasarruf miktari azalır. Fakat faiz haddi ile yatırım talebi arasında bağıntı ters yönlüdür.

Abstract (AI English translation)

Information popover about translation disclaimer

The following measures are mainly used to evaluate the developments in the economy in a country in a certain period: increase in production and added value, increase in employment, improvement in income distribution, inflation not exceeding a predefined reasonable limit, reduction of foreign dependency and increase in investments. In our thesis, we will use the increase in investments to evaluate the developments taking place in our country. However, what is important for us is to what extent the investment increase that occurred in these periods was affected by the applied interest policies and whether interest policies had an effect on investments. For this purpose, we will analyze the relationship between interest policy, deposits and investments. As it is known, the investment volume in a country is limited by the resources of that country. Although the main source in this regard is domestic resources, in developing countries with insufficient internal resources, external resources are needed to increase investments.

It must be supported by resources. For this purpose, to direct the public to savings, consumption; The aim is to first eliminate poverty, especially by preventing luxury consumption, and then to increase foreign exchange inflows by forcing businesses to seek external resources. Interest policy has a major role in achieving this. The measures and stabilization package, which started to be implemented in our country on January 24, 1980, and was later supported by the interest decree of July 1, 1980 and the decision on the daily determination of exchange rates on May 1, was put into practice. With these changes, a new interest policy, called the free interest policy, began to be implemented with the decisions taken on June 4, 1980 and July 1, 1980. For this reason, our thesis consists of two parts, taking into account the year 1980, when there was a major policy change. In the first part, the effect of the guided interest policy implemented until 1980 on deposit, loan and investment volume is examined. For this purpose, correlation testing is performed. The impact of interest policy on deposit, loan and investment volume is examined. In addition, the characteristics of the period in which the interest policy is implemented are taken into account. The second part constitutes the main part of our thesis, and the analysis of the free interest policy is carried out for a period covering the years 1980-1988. Here again, the effect of interest policy on deposit, loan and investment volume is analyzed by correlation test. However, our analysis here is more specific and the impact of the interest policy on the private and public sectors, as well as the impact on the agricultural industry and service sectors, is analyzed based on nominal prices and real prices for the periods when the application was made, thus the effect of the interest policy on investment demand is analyzed. In addition, the effect of interest rate policy on other variables indicating investment demand and some selected variables in the economy are examined. The point we would like to emphasize is that although our thesis looks at the reasons for the decisions taken after 1980 from certain perspectives, it does not discuss whether the decisions were necessary or not. Before moving on to our thesis, we believe that briefly stating the interest policies and "investments" here in theory will establish the foundations of our thesis more firmly. According to Classical Economic Theory, interest is a response to saving, in other words, avoiding consumption. There is a functional connection between the interest rate and the amount of savings. Classical economists believed that interest was entirely dependent on real reasons and stated that the interest level was determined by capital supply and demand, savings and investments. According to them, when the interest rate rises, the amount of savings increases, and when the interest rate decreases, the amount of savings decreases. However, the relationship between the interest rate and investment demand is inverse.